Διαβάζω πολλές αναρτήσεις αυτές τις μέρες για τις Πανελλαδικές, με κεντρικό σύνθημα «Οι εξετάσεις δεν καθορίζουν την αξία σου» και στο τέλος μια υπενθύμιση προς τα παιδιά ότι οι γονείς τα αγαπούν. Αναρωτιέμαι, βέβαια, γιατί χρειάζεται να υπενθυμίσουμε στο παιδί μας, πριν από τις συγκεκριμένες εξετάσεις, ότι ανεξαρτήτως αποτελέσματος εμείς το αγαπάμε. Τίθεται πραγματικά θέμα ένας γονιός να αγαπήσει λιγότερο το παιδί του εάν δεν γράψει καλά στις εξετάσεις; Αυξάνεται ή μειώνεται η αγάπη ανάλογα με τον βαθμό; Στο “άριστα” σε αγαπώ πολύ, στο “λίαν καλώς” σε αγαπώ λιγότερο; Στο “καλώς” δεν το συζητώ…δεν σε αγαπώ καθόλου.
Γιατί πρέπει να συνδέσουμε -έστω και με έμμεσο τρόπο- τον βαθμό των εξετάσεων με την αγάπη μας και να χρειάζεται μάλιστα να υπενθυμίσουμε στο παιδί μας, στα 18 χρόνια της ζωής του, πως ό,τι κι αν γίνει εμείς θα το αγαπάμε; Δεν είναι αυτονόητο και δεδομένο, λοιπόν; Μήπως τελικά εκφράζουμε τις δικές μας ενοχές σε έναν σκληρό και ανταγωνιστικό κόσμο; Πριν, μάλιστα, από εξετάσεις, οι οποίες ειδικά στην Ελλάδα είναι άμεσα συνδεδεμένες με υψηλές κοινωνικές απαιτήσεις και με την κοινωνική αποδοχή; Στο σημείο αυτό θα έλεγα ότι βλέπω μια διαφοροποίηση με την προσέγγιση στο εξωτερικό. Στη Γαλλία, τουλάχιστον από την προσωπική μου εμπειρία των δύο τελευταίων ετών, διαπιστώνω ότι οι εξετάσεις προσεγγίζονται πιο ρεαλιστικά, ως μια σαφώς πολύ σημαντική στιγμή αλλά χωρίς εξάρσεις και υπέρμετρους συναισθηματισμούς που σε τέτοιες στιγμές προκαλούν επιπρόσθετο άγχος σε μαθητές και γονείς.
Η αγάπη των γονιών δεν μπορεί να μετρηθεί σε μόρια εξετάσεων και δεν εξαρτάται από κανένα αποτέλεσμα. Αυτό είναι κάτι που το παιδί μας πρέπει να θεωρεί δεδομένο, χωρίς αστερίσκους και χωρίς να χρειάζεται «ειδική» υπενθύμιση.
Από την άλλη πλευρά, πάλι κατά την άποψή μου, δεν μπορούμε να αποκρύπτουμε από έναν νέο άνθρωπο που κάνει τα πρώτα του βήματα στην ενήλικη ζωή μια πραγματικότητα που θα κληθεί έτσι κι αλλιώς να αντιμετωπίσει, γιατί αισθάνομαι ότι είναι σαν να μη βλέπουμε τον ελέφαντα που υπάρχει ήδη στο δωμάτιο.
Ναι, υπάρχουν ορισμένες κομβικές στιγμές όπου το αποτέλεσμα μετράει. Οι Πανελλαδικές είναι μία από αυτές. Ασφαλώς και δεν καθορίζουν την αξία κανενός, αλλά ναι, επηρεάζουν τη διαδρομή του. Ή, για να το θέσουμε καλύτερα, μπορούν να επηρεάσουν τη διαδρομή ενός νέου. Η επιλογή σπουδών δεν είναι βέβαια ούτε επιλογή επαγγέλματος, ούτε επιλογή συνολικής πορείας ζωής, αλλά κρίνοντας ο καθένας μας από τη δική του εμπειρία θεωρώ ότι θα συμφωνήσουμε πως ως έναν βαθμό -και μάλιστα σημαντικό- αυτή η επιλογή έχει επηρεάσει την πορεία ζωής μας. Γι’ αυτό δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε ότι είναι μια ξεχωριστή και ιδιαίτερη στιγμή για κάθε νέο άνθρωπο που επιλέγει συνειδητά να δώσει αυτό τον αγώνα και γι’ αυτό είναι αναγκαίο να επενδύσουμε περισσότερο στον επαγγελματικό προσανατολισμό, ώστε οι νέοι να μην κάνουν μόνο επιλογές αλλά να κάνουν συνειδητές επιλογές οι οποίες στο μέλλον θα τους κάνουν πιο χαρούμενους.
Αυτό όμως δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι, εάν ένας νέος άνθρωπος δεν πετύχει τον στόχο του, ειδικά με την πρώτη προσπάθεια, πρέπει να απελπιστεί ή να νιώσει ότι βρίσκεται σε ένα τέλμα, σε ένα αδιέξοδο. Η ζωή δεν τελειώνει σε μια εξέταση. Η ζωή, άλλωστε, είναι γεμάτη εξετάσεις, δοκιμασίες και προκλήσεις και μέσα από τις δύσκολες στιγμές χρειάζεται ο νέος να δυναμώσει, να προσπαθήσει, να πιστέψει ακόμα περισσότερο στο όνειρό του αλλά και να αναζητήσει εναλλακτικές διαδρομές που θα τον κάνουν εξίσου χαρούμενο και ενδεχομένως θα του ταιριάζουν ακόμα περισσότερο. Γιατί η αλήθεια είναι ότι στα 18 τους χρόνια δεν είναι όλοι οι νέοι άνθρωποι έτοιμοι να πάρουν τόσο σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον τους. Μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο και χώρο για να αποφασίσουν και να σχεδιάσουν το αύριο και εμείς -γονείς, εκπαιδευτικοί- οφείλουμε να ελέγξουμε το δικό μας άγχος, να «τιθασεύσουμε» τις δικές μας απαιτήσεις και προσδοκίες και να σεβαστούμε τόσο τις ανάγκες όσο και τον χρόνο που χρειάζεται κάθε νέος για να λάβει μια ώριμη και κρίσιμη για το μέλλον του απόφαση.
Επομένως, για μένα, το πιο σημαντικό μήνυμα προς τα παιδιά μας αυτή την περίοδο θα μπορούσε να συνοψιστεί στα εξής:
«Έχε εμπιστοσύνη στο όνειρό σου και στόχευσε σε αυτό. Δώσε τον αγώνα σου όπως εσύ μπορείς. Είναι σπουδαίο να συνεχίσεις παρά τις όποιες δυσκολίες συναντήσεις στον δρόμο σου και να αναζητάς πάντα τη δική σου πηγή έμπνευσης και χαράς. Η επιτυχία, να θυμάσαι, δεν έχει μόνο μία μορφή και η ευτυχία δεν βρίσκεται μόνο σε ένα εκπαιδευτικό η επαγγελματικό μονοπάτι.»
Και κάτι ακόμα. Όπως βλέπουμε και από βίντεο που κυκλοφορούν αυτές τις ημέρες έξω από τα εξεταστικά κέντρα, δεν έχουν όλα τα παιδιά ως στόχο τις Πανελλαδικές. Δεν ονειρεύονται όλα την ίδια διαδρομή. Ας ακούσουμε τις ανάγκες τους με τον ίδιο τρόπο που θα ακούσουμε και τις ανάγκες του παιδιού που θέλει να σπουδάσει, ας σεβαστούμε τις κλίσεις, τα ταλέντα, τις δεξιότητες αλλά και τα όνειρα όλων των νέων ανθρώπων, πέρα από στερεότυπα και κουτάκια που εγκλωβίζουν τις σκέψεις μας και μπορεί να οδηγήσουν κάποιους νέους ανθρώπους σε λανθασμένες επιλογές ή σε αδιέξοδους δρόμους.
Συνοψίζοντας, ας θέσουμε σε ρεαλιστικές βάσεις και σε ρεαλιστικές προσδοκίες τις εξετάσεις εισαγωγής στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αναμφίβολα είναι μια σημαντική στιγμή, είναι μια σημαντική επιλογή, αλλά ο νέος έχει όλη τη ζωή μπροστά του για να εξελίξει τη διαδρομή του.
Εύχομαι δύναμη στους νέους και τις νέες που δίνουν αυτές τις μέρες τη μάχη τους, για τα δικά τους όμως όνειρα, όχι για τα δικά μας, για τους δικούς τους στόχους, τη δική τους ζωή -σε τελική ανάλυση- όπως θέλουν να την χτίσουν στην ενήλικη πλέον πορεία τους. Η προσπάθειά τους αξίζει τον σεβασμό μας.
